ઉતાવળે આંબા ન પાકે

તમે કેરીનો છોડ વાવો, તો બીજા દિવસે કોઈ પૂછતું નથી કે, "કેરી આવી કે નહીં?" એક મહિના પછી પણ કોઈ નહીં પૂછે કે, હજુ સુધી કેમ ફળ નથી આવ્યું? કારણ કે બધાને ખબર છે કે કેરીનું ઝાડ રાતોરાત ઉગતું નથી. તે ધીમે-ધીમે મોટું થાય છે, પહેલાં તો એના મૂળ મજબૂત થાય છે અને વર્ષો પછી ફળ મળે છે. કુદરત પાસે શૉર્ટકટ નથી. પરંતુ રોકાણની વાત આવે ત્યારે આપણે કુદરતના આ નિયમને ભૂલી જઈએ છીએ. SIP શરૂ કર્યાના ત્રણ મહિના પછી જ આપણે પોર્ટફોલિયો તપાસવા લાગીએ છીએ. છ મહિના પછી પ્રશ્ન થાય કે ખાસ ફરક કેમ નથી પડ્યો.એક વર્ષ પછી લાગે કે કદાચ ખોટું ફંડ પસંદ કર્યું હશે અને બે વર્ષમાં તો ઘણા લોકો આખી રણનીતિ જ બદલી નાખે છે.

રોકાણકાર અને ખેડૂત

આપણે ઝાડને રોજ મૂળમાંથી ખેંચીને તપાસતા નથી કે, તે કેટલું વધ્યું છે. તો પછી રોકાણને કેમ દરરોજ તપાસીએ છીએ? સંપત્તિનું સર્જન કરવું એ કોઈ રેસ નથી, તે ખેતી છે. ખેડૂત આજે બીજ વાવે અને કાલે પાકની અપેક્ષા રાખે તો નિરાશ જ થાય. તેને ખબર હોય છે કે વરસાદ આવશે, ઉનાળો આવશે, માવઠું આવશે, પાકમાં જીવાત પડશે, ક્યારેક નુકસાન પણ થશે. છતાં ખેડૂત બીજ વાવવાનું બંધ કરતો નથી, કારણ કે તેને પાક પર વિશ્વાસ હોય છે. રોકાણ પણ આવું જ છે.દર મહિને કરેલી SIP એ જાણે એક નવું બીજ છે. આજે તેનું મૂલ્ય કદાચ ખાસ ન દેખાય.પરંતુ વર્ષો પછી હજારો નાના બીજ મળીને સંપત્તિનું વિશાળ વૃક્ષ બને છે. આપણે ઘણી વખત રિટર્નને વર્ષોમાં માપીએ છીએ, પરંતુ સંપત્તિ દાયકાઓમાં બને છે.

વોરન બફેટની સંપત્તિ ક્યારે બની?

વોરન બફેટને લોકો દુનિયાના સૌથી સફળ રોકાણકાર તરીકે ઓળખે છે અને તેમની મહત્તમ સંપત્તિ છેલ્લા થોડાક દાયકામાં જ વધી હતી, કારણ કે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ (Compounding)ની ગતિ શરૂઆતમાં ધીમી હોય છે. પછી તેની ગતિ એવી વધે છે કે પરિણામ અસાધારણ લાગે છે. ઘણા લોકો આ અસાધારણ પરિણામ મળે તેની પહેલાં જ સફર છોડી દે છે.

ધીરજ ધરો અને સંપત્તિવાન બનો

धीरे-धीरे रे मना, धीरे सब कुछ होय।

माली सींचे सौ घड़ा, ॠतु आए फल होय॥

કબીરનો આ દોહો પણ ધીરજ રાખવા પર ભાર મૂકે છે. રોકાણમાં સૌથી મોટો શત્રુ બજારની મંદી નથી. સૌથી મોટો શત્રુ છે ઉતાવળ. ઝડપથી નફો કમાવાની ઇચ્છા. દરેક પડકાર પછી યોજના બદલી નાખવાની આદત અને સતત બીજા લોકોના પોર્ટફોલિયો સાથે પોતાની સરખામણી. આ ત્રણ બાબતો લાંબા ગાળાના રોકાણને સૌથી વધુ નુકસાન પહોંચાડે છે. લોકો સૌથી વધુ એક સવાલ પૂછે છે, "કેટલા વર્ષ SIP કરવી જોઈએ?" આનો ચોક્કસ જવાબ છે, જ્યાં સુધી તમારા સપના જીવંત છે, ત્યાં સુધી રોકાણ ચાલુ રાખવું.

લાંબા ગાળાના લક્ષ્ય માટે આયોજન પણ લાંબું જોઈએ

ઘર ખરીદવું હોય, બાળકોનું ઉચ્ચ શિક્ષણ હોય, નિવૃત્તિનું આયોજન હોય કે પરિવારની આર્થિક સુરક્ષા - આમાંથી કોઈ પણ લક્ષ્ય થોડા મહિનામાં પૂરું થતું નથી. તો પછી તેનું રોકાણ પણ થોડા મહિનામાં કેવી રીતે પરિણામ આપશે?

સંપત્તિ બનાવવાનો કોઈ જાદુઈ રસ્તો નથી. નિયમિત રોકાણ, યોગ્ય એસેટ એલોકેશન અને સૌથી અગત્યની વાત - ધીરજ.

કુદરત પાસેથી શીખીએ

કુદરત આપણને દર વર્ષે એક જ પાઠ શીખવે છે. બીજ વાવવું આપણા હાથમાં છે. પાણી આપવું આપણા હાથમાં છે. જતન કરવું આપણા હાથમાં છે, પરંતુ ફળ આવવાનો સમય આપણા હાથમાં નથી. રોકાણ પણ આવું જ છે. પૈસા તો દરેક કમાય છે પરંતુ જે લોકો સમયને પોતાનો ભાગીદાર બનાવે છે તે જ સંપત્તિ બનાવે છે, કારણ કે સંપત્તિ દિવસોમાં નહીં, વર્ષોમાં બને છે. અને વર્ષોને સંપત્તિમાં ફેરવવાનું કામ ધીરજ કરે છે.