Hallmarked Gold Scam: હોલમાર્ક છતાં સોનાની શુદ્ધતાની નથી ગેરંટી, CAG રિપોર્ટમાં થયો મોટો ખુલાસો
વર્ષ 2024-25 માં દેશના 81% ઝવેરીઓએ વાર્ષિક નિરીક્ષણ કરાવ્યું ન હોવાનો ખુલાસો, સામાન્ય ગ્રાહકો સામે છેતરપિંડીનું જોખમ વધ્યું.

Gold Hallmarking: દેશની સૌથી મોટી સરકારી ઓડિટિંગ સંસ્થા એટલે કે CAG (કમ્પ્ટ્રોલર એન્ડ ઓડિટર જનરલ) દ્વારા સોનાની શુદ્ધતા ચકાસવા માટે જવાબદાર મુખ્ય સરકારી એજન્સી BIS (બ્યુરો ઓફ ઇન્ડિયન સ્ટેન્ડર્ડ્સ) ની કામગીરીની ગંભીર તપાસ કરવામાં આવી છે. આ તપાસમાં એક અત્યંત ચોંકાવનારો ખુલાસો સામે આવ્યો છે કે BIS બજારમાં વેચાતા હોલમાર્ક કરેલા સોનાની શુદ્ધતા અને ગુણવત્તા પર પૂરતી દેખરેખ રાખવામાં સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ રહી છે. આ બેદરકારીના કારણે સામાન્ય ગ્રાહકો સામે સોનાની ખરીદીમાં છેતરપિંડી થવાનું જોખમ અનેકગણું વધી ગયું છે.
નિયમો અનુસાર, BIS દ્વારા વર્ષમાં ઓછામાં ઓછા એક વખત ઝવેરીઓની દુકાનોની રૂબરૂ મુલાકાત લેવી અનિવાર્ય છે જેથી ગ્રાહકોને શુદ્ધ સોનું મળી રહ્યું છે કે નહીં તેની ખાતરી કરી શકાય. જોકે, છેલ્લા પાંચ વર્ષથી (2020-21 થી) BIS દ્વારા રજિસ્ટર્ડ ઝવેરીઓની દુકાનોમાંથી 80% થી વધુ દુકાનોનું કોઈ જ નિરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું નથી. CAG ના આ ડ્રાફ્ટ રિપોર્ટ પર ગ્રાહક બાબતો, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ મંત્રાલય તરફથી અંતિમ પ્રતિભાવ મળ્યા બાદ તેને સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવશે.
આ ગંભીર બેદરકારી પાછળના મુખ્ય કારણો
માત્ર લાઇસન્સ આપ્યા, દેખરેખ શૂન્ય: દેશભરના 392 જિલ્લાઓમાં હોલમાર્ક વગરનું સોનું વેચવું સદંતર ગેરકાયદેસર છે, જેથી અંદાજે 2.3 લાખ દાગીનાની દુકાનોએ BIS સાથે નોંધણી કરાવી છે. વર્ષ 2024-25 ના સમયગાળામાં કુલ 28,865 લાયસન્સ ધારકો હતા, જેમાંથી માત્ર 5,444 દુકાનોનું જ નિરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું. એટલે કે આશરે 81% દુકાનો પર કોઈ જ ચેકિંગ કરવામાં આવ્યું ન હતું.
પરીક્ષણ કેન્દ્રો (AHCs) ની પણ અવગણના: જે કેન્દ્રો પર દાગીનાની શુદ્ધતા ચકાસીને તેમને 6-અંકનો યુનિક HUID નંબર ફાળવવામાં આવે છે, તેવા અસાઇંગ એન્ડ હોલમાર્કિંગ સેન્ટરોના નિરીક્ષણમાં પણ BIS તેના નિર્ધારિત લક્ષ્યથી લગભગ 44% પાછળ રહી ગઈ છે.
BIS નું બહાનું અને CAG નો ઇનકાર: જ્યારે CAG દ્વારા આ પ્રકારની બેદરકારી પર સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા, ત્યારે BIS તરફથી સ્ટાફની ભારે અછત હોવાનું અને દૂરના વિસ્તારોમાંથી સેમ્પલ એકત્રિત કરવા મુશ્કેલ હોવાનું કારણ આપવામાં આવ્યું હતું. જોકે, CAG એ આ બહાનું સ્વીકારવાનો સાફ ઇનકાર કરી દીધો છે.

સામાન્ય ગ્રાહકો માટે જાણવા જેવી મહત્વની 5 બાબતો
ગ્રાહક પર અસર: ભલે ગ્રાહક 'BIS Care' એપ પર 6 અંકનો HUID નંબર નાખીને ઘરેણું રજિસ્ટર્ડ હોવાનું જોઈ શકે, પરંતુ જ્વેલર્સ અને તપાસ કેન્દ્રોની જ તપાસ ન થતી હોય ત્યારે સોનાની 100% શુદ્ધતાની ખાતરી મળતી નથી.
BIS શું છે?: 'બ્યુરો ઓફ ઇન્ડિયન સ્ટેન્ડર્ડ્સ' (ભારતીય માનક બ્યુરો) એ સરકારી સંસ્થા છે, જે સોનું અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ જેવી ચીજવસ્તુઓની ગુણવત્તા નક્કી કરે છે.
AHC શું છે?: 'અસઈંગ એન્ડ હોલમાર્કિંગ સેન્ટર' એ BIS માન્યતા પ્રાપ્ત લેબ છે, જ્યાં જ્વેલર્સ દાગીના મોકલીને શુદ્ધતા ચકાસી હોલમાર્ક લગાવે છે.
ચાંદીના ઘરેણાં પર નિયમ: હાલના કાયદા હેઠળ ચાંદીના ઘરેણાં માટે હોલમાર્કિંગ ફરજિયાત નથી, છતાં ઘણા જ્વેલર્સ ગ્રાહકોનો ભરોસો જીતવા સ્વેચ્છાએ હોલમાર્ક કરે છે.
ગ્રાહકોએ શું ધ્યાન રાખવું?: સોનું ખરીદતી વખતે હંમેશાં પાક્કું GST બિલ લો, જેમાં દરેક દાગીનાનું વજન, કેરેટ, મેકિંગ ચાર્જ અને HUID નંબર સ્પષ્ટપણે લખેલો હોવો જોઈએ.
આ પણ વાંચોઃ Gold price drop: સોનાના ભાવમાં મોટો કડાકો, $3,900 ની નીચે સરક્યું, જાણો શું છે મોટું કારણ?
આ પણ જુઓ
Disclaimer - અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી માત્ર જાણકારી અને શૈક્ષણિક હેતુ માટે છે. તેને કોઈપણ શેર, સિક્યોરિટી અથવા નાણાકીય પ્રોડક્ટ ખરીદવા કે વેચવાની સલાહ અથવા ભલામણ તરીકે ન ગણવી. રોકાણ બજારના જોખમોને આધીન છે. કોઈપણ રોકાણ અથવા નાણાકીય નિર્ણય લેતા પહેલાં તમારી નાણાકીય સ્થિતિ, રોકાણના હેતુ અને જોખમ લેવાની ક્ષમતાનું મૂલ્યાંકન કરો અને અધિકૃત નાણાકીય સલાહકારની સલાહ લો.
Also Read

શિયાળુ વાવેતર કરતા ખેડૂતો માટે અગત્યની ગાઈડલાઈન: બિયારણ-ખાતર ખરીદતા પહેલા આ નિયમો જાણો

Crude Prices : ક્રૂડ ઓઈલમાં મોટો કડાકો! બ્રેન્ટ $92ની નીચે, સપ્લાય વધવાની સંભાવના

Gold-Silver Price Today: સોનામાં ફરી તેજી, જાણો તમારા શહેરમાં શું છે ભાવ?

જુવારના ભાવ ભડકે બળ્યા! પાક માત્ર 25% રહેતા ભાવ 20% વધ્યા

Expert Speaks : ચાંદીમાં 60%નો કડાકો! હવે વધુ તૂટશે કે આવશે રિકવરી?

Expert Speaks : સોનું 31 ટકા તૂટ્યું : હવે ખરીદીની તક કે વધુ ઘટાડાની રાહ જોવી?

Expert Speaks : સોનાની ચમક ફીકી, ફોર્સ્ડ સેલિંગ, મોંઘવારી અને ફેડના સંકેતોથી ભાવમાં તીવ્ર ઘટાડો





