ચીન રેકોર્ડ માત્રામાં સોનું કેમ ખરીદી રહ્યું છે? તેની અસર ભાવ પર પડશે?

ચીન સોનું રેકોર્ડ ગતિએ ખરીદી રહ્યું છે. દેશની સેન્ટ્રલ બેન્ક People’s Bank of China (PBOC) સતત 23 મહિના સુધી સોનાની ખરીદી કરી ચૂકી છે, જ્યારે સામાન્ય ગ્રાહકો અને કંપનીઓ તરફથી પણ સોનાની માંગ ઝડપથી વધી રહી છે. આ ખરીદી પાછળ માત્ર રોકાણનો મુદ્દો નથી. તેમાં ડોલર પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાની નીતિ, પ્રોપર્ટી અને શેરબજારમાં નબળાઈ અને સુરક્ષિત રોકાણની શોધ જેવા ઘણા પરિબળો કામ કરી રહ્યા છે.

ચીનની સેન્ટ્રલ બેન્ક સતત સોનું ખરીદી રહી છે

સપ્ટેમ્બર 2026માં PBOCએ લગભગ 23 ટન સોનું ઉમેર્યું હતું, જે લગભગ ત્રણ વર્ષમાં તેની સૌથી મોટી માસિક ખરીદી હતી. આ સાથે ચીનની સેન્ટ્રલ બેન્કની સતત સોનાની ખરીદીનો સમયગાળો 23 મહિના સુધી પહોંચી ગયો છે. આ ખરીદીનો એક મોટો હેતુ વિદેશી ચલણ ભંડારમાં વૈવિધ્ય લાવવાનો અને અમેરિકન ડોલર તથા US Treasurys પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો માનવામાં આવે છે.

ડોલરથી અંતર કેમ?

વિશ્લેષકોના જણાવ્યા મુજબ ચીનની સેન્ટ્રલ બેન્ક સોનાને લાંબા ગાળાની વ્યૂહાત્મક સંપત્તિ તરીકે જોઈ રહી છે. રશિયાના સેન્ટ્રલ બેન્કના કેટલાક વિદેશી ભંડાર પર 2022 પછી લાગેલા પ્રતિબંધોએ ઘણા દેશોને વિચારવા મજબૂર કર્યા કે વિદેશી સંપત્તિ પર ભૂરાજકીય જોખમ હોઈ શકે છે. આ કારણસર ચીન ધીમે ધીમે US Treasurysમાં પોતાની હિસ્સેદારી ઘટાડતું રહ્યું છે. જુલાઈમાં ચીન પાસે રહેલા અમેરિકન ટ્રેઝરી બોન્ડ્સનું મૂલ્ય ઘટીને આશરે $618 બિલિયન થયું હતું, જે લગભગ 18 વર્ષનું નીચું સ્તર હતું.

ગ્રાહકો પણ સોનાની તરફ વળ્યા

માત્ર સેન્ટ્રલ બેન્ક જ નહીં, ચીનના ઘરેલુ રોકાણકારો પણ સોનામાં મોટા પ્રમાણમાં પૈસા મૂકી રહ્યા છે. 2026ના પ્રથમ આઠ મહિનામાં ચીને 1,000 ટનથી વધુ સોનું આયાત કર્યું, જેના માટે આશરે $158.8 બિલિયન ખર્ચાયા. તુલનામાં 2025ના આખા વર્ષમાં ચીને લગભગ 886 ટન સોનું આયાત કર્યું હતું, જેનું મૂલ્ય આશરે $96.5 બિલિયન હતું. આ દર્શાવે છે કે 2026માં ચીનમાં સોનાની માંગમાં અસાધારણ વધારો થયો છે.

પ્રોપર્ટી અને શેરબજારની નબળાઈ પણ કારણ

ચીનમાં લાંબા સમયથી પ્રોપર્ટી બજાર દબાણ હેઠળ છે. ઘર અને રિયલ એસ્ટેટ અગાઉ ચીની પરિવારો માટે સંપત્તિ સંગ્રહવાનો મોટો વિકલ્પ હતો, પરંતુ હવે આ ક્ષેત્રમાં વિશ્વાસ નબળો પડ્યો છે. સાથે ચીનનો CSI 300 ઇન્ડેક્સ વર્ષ દરમિયાન લગભગ 8% નીચે છે, જ્યારે બેન્ક ડિપોઝિટ અને બોન્ડ પર મળતા વળતર પણ ઘટ્યાં છે. ચીનના એક વર્ષના સરકારી બોન્ડનો યીલ્ડ આશરે 1.2% છે, જ્યારે અમેરિકામાં સમાન ગાળાનો યીલ્ડ લગભગ 4.46% આસપાસ છે. આથી ચીનના રોકાણકારો માટે સોનું રાખવાનો અવસર ખર્ચ પશ્ચિમી બજારોની સરખામણીએ ઓછો છે.

સોનાના ભાવને કેવી રીતે મળી રહ્યો છે ટેકો?

સપ્ટેમ્બરમાં સોનાના ભાવમાં 8%થી વધુ ઘટાડો થયો હતો અને ભાવ આશરે $4,176 પ્રતિ ઔંસ સુધી આવ્યા હતા. આ છતાં ચીનની મજબૂત ખરીદીના કારણે સોનામાં વધુ મોટો ઘટાડો અટક્યો હોવાનું કેટલાક વિશ્લેષકોનું માનવું છે. ING Bankના વિશ્લેષક અનુસાર ચીનની ખરીદી હવે સોનાના ભાવ માટે એક મહત્વપૂર્ણ માળખાકીય આધાર બની રહી છે. સેન્ટ્રલ બેન્કો સામાન્ય રોકાણકારોની સરખામણીએ ભાવ પ્રત્યે ઓછી સંવેદનશીલ હોય છે અને લાંબા ગાળે સોનું ખરીદે છે. તેથી તેમની સતત ખરીદી સોનાના ભાવને નીચલા સ્તરે ટેકો આપી શકે છે.

અમેરિકાના ઊંચા યીલ્ડ હજુ પડકાર

ચીનની માંગ સોનાને ટેકો આપી રહી છે, પરંતુ અમેરિકામાં ઊંચા બોન્ડ યીલ્ડ સોનાના ભાવ માટે દબાણનું કારણ છે. સોનું કોઈ વ્યાજ આપતું નથી. તેથી જ્યારે વ્યાજદર અને બોન્ડ યીલ્ડ ઊંચા હોય ત્યારે રોકાણકારો માટે બોન્ડ વધુ આકર્ષક બની શકે છે. આ કારણસર ચીનની મજબૂત ખરીદી છતાં સોનાના ભાવમાં સતત એકતરફી તેજી આવવી જરૂરી નથી.

આગળ ભાવ ક્યાં સુધી જઈ શકે?

વિશ્લેષકો દ્વારા એવો અંદાજ લગાવાય રહ્યો છે 2027ના પ્રથમ ત્રિમાસિકના અંત સુધી સોનાનો ભાવ $4,750થી $5,500 પ્રતિ ટ્રોય ઔંસ સુધી જઈ શકે છે. આ અંદાજ પાછળ મુખ્ય કારણ તરીકે મજબૂત સેન્ટ્રલ બેન્ક માંગ અને ચીનની સતત ખરીદી ગણાવવામાં આવી છે.

આ પણ વાંચો: હૃદય સ્ટેન્ટ બનાવતી ગુજરાતી કંપનીનો IPO આવી રહ્યો છે, 15 ઓક્ટોબરથી રોકાણની તક

ચીન પાસે હજુ અમેરિકાથી ઘણું ઓછું સોનું

ચીન વિશ્વનો પાંચમો સૌથી મોટો સોનાનો ભંડાર ધરાવતો દેશ છે. ઓગસ્ટ સુધી ચીન પાસે લગભગ 2,387 ટન સોનું હતું. તુલનામાં અમેરિકા પાસે ચીન કરતાં ત્રણ ગણાથી વધુ સોનાનો ભંડાર છે. એટલે ચીન ઝડપથી સોનું ખરીદી રહ્યું હોવા છતાં તેનો ભંડાર હજુ અમેરિકાની સરખામણીએ ઘણો નાનો છે.

માંગ ક્યારે ઘટી શકે?

જો ચીનના પ્રોપર્ટી અને શેરબજારમાં ફરી વિશ્વાસ વધે, યુઆન નબળો પડે અથવા વ્યાજદર વધે તો સોનાની માંગમાં થોડો ઘટાડો આવી શકે છે. તે ઉપરાંત જો વૈશ્વિક સેન્ટ્રલ બેન્કો રિઝર્વમાં વૈવિધ્ય લાવવાની ગતિ ધીમી કરે અથવા ભૂરાજકીય તણાવ ઘટે તો પણ સોનાની માંગ પર અસર થઈ શકે છે. હાલ માટે, ચીનની સેન્ટ્રલ બેન્ક અને સામાન્ય રોકાણકારોની ખરીદી બંને સોનાના વૈશ્વિક બજારમાં એક મહત્વપૂર્ણ આધાર બની રહ્યા છે.

આ પણ જુઓ

Watch onYouTube